О.Батмөнх багш: Лувсаншаравын хуруу хүүхэн хүнийх шиг сайхан байна шүү.

Д.Лувсаншарав: Аргагүй дээ, хар ажил хийж байгаагүй, худалч хүнд хүрз ч барилгүй өдий хүрлээ.

Р.Оюунжаргал \Өдрийн шуудан\

Эдүгээ 85 настай хөгжмийн зохиолч, ТШ, АЖ, ХБ Д.Лувсаншарав “За, багш минь амар байна уу” хэмээн алд цэнхэр хадаг барин эмгэн буурал О.Батмөнх багштайгаа золгов. Залуудаа их л сайхан бүсгүй байсан болов уу гэж харагдах нас сүүдэр 90 дөхөж буй эмээ ардын жүжигчинд анх хөгжим заасан багш нь. Хоёр сайхан буурай зөвхөн багш, шавийн холбоотой юу гэвэл бас өрөөсгөл. Тэд найзууд. Д.Лувсаншарав гуайг урлагийнхан Лууяа хэмээн авгайлдаг билээ. Тэрбээр өөрт нь ноот зааж, мэргэжлийн хөгжимд дурлуулсан багш, хөгжмийн зохиолч, урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Г.Бирваагийн, тухайн үеийн залуу бүсгүй, өдгөө 90 дөхөж яваа Батмөнхөд бичсэн хайрын захиаг нь зөөн жирийлгэж явсан үнэнч анд нь.

Нэрт хөгжмийн зохиолч Г.Бирваа агсны бичсэн “90 жилийн дурсамж” номыг нь уншсан хүмүүс энэхүү Батмөнх эмээ түүний анхны гэргий, хоёр сайхан хүүгийнх нь эх гэдгийг мэднэ. Харин тэрхүү зузаан гэгчийн номыг унших нь бүү хэл сургийг нь ч дуулаагүй хүмүүст энэ мэдээлэл шинэлэг, тун ч сонин байх биз ээ. Г.Бирваа, О.Батмөнх гуай хоёрын хүү Ганбатын охин Г.Дэлгэрмаа багш, шавь хоёрыг ийнхүү учруулах уулзалт зохион байгуулсан юм. Монголын мэргэжлийн урлагийн анхдагч уран бүтээлчдийн төлөөлөл энэ хоёр хөгшинд дурсч ярих, сэргээн санах зүйл их. Өнөөгийн болоод хойч үеийн уран бүтээлчдэд тун ч сонирхолтой үүх түүхийг тэд өгүүлэх нь мэдээж. Тэгээд ч Монголын урлагт сүүн цагаан зам татуулаад одсон ховорхон уран бүтээлч Г.Бирваагийн олонд төдийлөн танигдаагүй үр сад эмээ нь энх тунх байгааг, мандалин, шанз хөгжмөө саяхан болтол аанай л тоглож суусныг түмэн олонд дуулгаж, өөрсдөө ч эмээгийнхээ дурсамж, дурдатгалыг үнэн зөвөөр яриулж, тэмдэглэж авах гэсэн аж. Ухаантай хүүхдүүд юм аа гэж бодогдсон. Г.Дэлгэрмаа бол сэтгүүлч, орчуулагч. Монголын урлагийн зөвлөлд нэлээд хэдэн жил ажилласан. Эдүгээ “Нарлаг Монгол өнөөдөр” сэтгүүлийн эрхлэгчээр ажилладаг бөгөөд Монголынхоо өв соёл, уламжлал, зан заншил, утга зохиолыг шимтэн судалдаг, бичиж туурвидаг нэгэн. Түүний хувьд эх орны маань очиж үзээгүй аймаг, сум бараг байхгүй болов уу. Маш их явна, судална. Олж мэдсэнээ бичиж боловсруулан монгол болон гадаад хэлнээ нийтэлж олонд түгээнэ. Ийм нэгэн ажил хэрэгч сэтгүүлч эмээгээ шавь, найз Д.Лувсаншаравтай нь уулзуулсан юм.

Театрыг зоригсдын цуваа үл тасрах аж

Идэр есийн жавар Улсын дуурь, бүжгийн эрдмийн театрыг зоригсдын зүрх сэтгэлийг огтхон ч жиндүүлэхгүй аж. Учир юу гэвээс энэ өдөр Дуурь, бүжгийн эрдмийн театрын их тайзнаа “Үүлэн заяа” дуурь жавар өлгийдөн эгшиглэх юм. Урлагийн бурхад чуулдаг өргөөний зүг хүний хөл тасарна гэж огтхон ч үгүй. “Үүлэн заяа” дуурь ерөнхий боловсролын сургуулийн хичээлийн программд орсон гэнэ. Энэ үүднээс сургуулийн хүүхдүүд түлхүү цуглаж байлаа. Эцэг, эхчүүд хүүхдүүдийнхээ ээлжийн амралтаар дуурь үзүүлж байгаа нь үнэхээр сайшаалтай. Хүүхдүүдэд багаас нь урлагийн боловсрол эзэмшүүлэх нь ёс зүй, гоо сайхны мэдрэмж, биеэ авч явах соёлд сургадаг гэнэ. Үзэгчид их танхимд суудлаа эзлэн суумагц хаан бугуйвч, хатан сүйх хээтэй хүрэн хөшиг олон дуурь, балетыг өмнө нь ингэж л нээж байсан болов уу гэж бодогдохоор тэр л янзаараа алгуурхан нээгдэхэд цэнхэр тэнгэрийн наагуур үүлс хөшилдөнө. Үүлэн чөлөөний тэр л зайгаар хараацай шувуу наран зүг сүрэглэн нисэх харагдана. “Нутагт нь ган гачиг болж өөр газар нүүдэллэсэн ард олон нутагтаа буцаж явна. Өсөж төрсөн нутаг минь... хэмээн ардууд дуулцгаана. Энэ мөчид Хоовондой түшмэл эзэн ноёныхоо бие муудсан мэдээг олонд дуулгаснаар тэд аян нүүдлээ түр зогсооно. Хоролдой ноён туулж өнгөрүүлсэн амьдралаа дурсан бодохын зэрэгцээ нэгэнт бие муудсан учир ард олныг тэргүүлэх хүнийг тохоон томилохоор шийдэж байна” Тэртээ 1988 оны дөрөвдүгээр сарын 29-ны өдөр энэ л тайзнаа “Үүлэн заяа” дуурь мөн ингэж эхлэж байсан байх. Уг гурван бүлэг, дөрвөн үзэгдэлт дуурийн гайхамшигт хөгжмийг “Монгол дуурийн хаан” хэмээн нэрлэгддэг Төрийн шагналт Цогзолын Нацагдорж бичсэн билээ. Энэхүү дуулалт жүжиг анх тайзнаа тавигдсанаас хойш жил бүр тоглогддог ДБЭТ-ын уламжлалт бүтээлүүдийнх нь нэг болжээ. Жил бүр удаа тайзнаа заларч үзэгчдийн хүсэл сэтгэлийг хүйтэн жаврын хамт уярааж байгаа нь сайхан санагдсан юм. “Үүлэн заяа” дуурийн цомнолыг Ш.Шажинбат бичсэн бол энэ удаагийн тайзны бүтээлийг УГЗ Н.Туулайхүү удирдаж, УГЗ Л.Эрдэнэбулган найруулагчаар нь ажиллав. Тайзны зураг үнэхээр дуу алдмаар гайхалтай болжээ. Үзэгдэл бүрийн зургийг үйл явдалтай нь үнэн зохицуулж бүтээсэн байх. Үүнийг Ардын зураач Ч.Гунгаасүх зурсан аж. Энэ дуурийн туслах найруулагчаар СТА Е.Сарантуяа, Гэрлийн техникчээр СТА Д.Батцэцэг, Тайзны машинистаар СТА Ж.Цогбат нар ажиллажээ.

Гай зовлонгоос сэрэмжилж, газар нутгаа хамгаалж яваарай