Москвагийн Их театр ойрын хугацаанд тоглолт бүрт ногдох хямд тасалбарынхаа тоог 400-аас 600-д хүргэх төлөвлөгөөтэй байгаа тухай тус театрын ерөнхий захирал Анатолий Иксанов мэдэгдлээ.

“Одоогоор бид тоглолт болгонд 400 тасалбарыг 100 рублиэр (~4300 ₮ - ред.) борлуулж байна. Би 600-г зарахыг хүсч байна. Тэртэй тэргүй, сонгодог дуурийн театрт хоёр, гуравдугаар эгнээ үзэгчдэд таашаагддаггүй. Товстоноговын хэлдэгчлэн, “оюутнууд театрт бут бутаараа өлгөөтэй байх ёстой”. Ер нь л нийтэд хүртээмжтэй театр болно” гэж Иксанов ярьжээ.

Их театр шинээр нээгдсэний дараах хэдэн сард “бүх хүн эхний тоглолт үзэхээр тэмүүлж байсан учир зах зээл нэлээн улайссан” тухай захирал мөн тэмдэглэлээ. Одоо байдал хэвийн болж эхэлж байгаа юм байна.

“Тасалбар дамлагчидтай тэмцэхийг оролдож байна. Гэхдээ тэднийг баривчлах хууль зүйн үндэс байхгүй учир олигтой үр дүн гарахгүй байна. Дамлагчдыг цагдаа авч яваад шууд л сулладаг. Зарим нь бүр хувиараа аж ахуй эрхлэх үнэмлэхээ үзүүлнэ. Зарим нь олон тасалбар өөртөө зориулж авсан гэдэг” хэмээн Улсын Академик Их театрын хамгийн тулгамдсан асуудлын талаар Иксанов гомдоллоо.

Их театрын хамгийн үнэтэй тасалбар албан ёсоороо бол 3,5 мянган рубль (~150.500 ₮ - ред.) байдаг ч дамлагчдын гараар дамжсанаар 9-12 мянган рубль (~380.000-510.000 ₮ - ред.) хүрдэг байна. Дамын наймаагаас сэргийлж өнгөрөгч оноос эхлэн иргэний паспортыг үндэслэн тасалбар худалдаалж эхэлжээ.

...Тайзны төвд лимбэтэй төстэй хөгжим тоглох бүсгүй зогсоно. Симфони оркестрийн дотроос цээл нарийн аялгуу онцгой сонсогдох нь содон. Яг Уоллес Стивенсийн

“Тэнгисийн эрэг дээр бүсгүй хүн дуулна

Тэр аялгууны суу билэг давалгаанаас өндөр...” мөрт шиг...

Б.Эгшиглэн

Төв шуудангийн орой дахь цаг 13.00-ыг зааж хонх цохилоо. Түгшүүртэй мэт эл чимээ хотын иргэдийг улам яаруулах шиг. Эргэн тойрон нэг нэгнийхээ урдуур дайрах машинууд, дуут дохионы чарлаан, жихүүн салхинд хөөгдсөн мэт түргэн түргэн алхах хүмүүс. Энэ бол их хотын өдрийн хэмнэл. Улаанбаатарчуудын хамгийн завгүй энэ үеийг эрчимлэг, түргэн хэмнэлт металл рок хөгжимтэй зүйрлэж болох юм. “Металл рок” урсгалын дундуур явсаар хотын зүрхэн хэсэгт орших сонгодог урлагийн ягаан байшингийн хаалгыг нээлээ. Хэдхэн алхмын цаана хүнд хөгжим нүргэлж байгаа ч энд тайван амгалан байдал ноёрхоно. Удалгүй танил аялгуу танхим даяар эгшиглэж эхлэхийг сонсмогц,

“Сүүний үнэр шингэсэн

Сэвлэг даахьтай байхад минь...” хэмээх мөртийг өөрийн эрхгүй аялсан юм.

Төрийн соёрхолт Э.Чойдогийн “Миний ээж” бүтээлийг Н.Туулайхүүгээр удирдуулсан ДБЭТ-ын симфони оркестр тоглож буй нь энэ. Тайзны төвд лимбэтэй төстэй хөгжим тоглох бүсгүй зогсоно. Симфони оркестрийн сүрлэг хөгжим дотроос цээл нарийн аялгуу онцгой сонсогдох нь содон. Яг л Уоллес Стивенсийн “Тэнгисийн эрэг дээр бүсгүй хүн дуулна Тэр хоолойн суу билэг давалгаанаас өндөр...” мөрт шиг. Гэхдээ энэ удаа давалгаа нь симфони оркестр, суу билэгт хоолой нь гобой хөгжим байв. XVII зууны үед өрнөдөд үүссэн уг хөгжим өдгөө оркестрийн салшгүй чухал зэмсэг болжээ. Моцарт, Гайдн, Бах нарын суутан гобойд зориулсан олон бүтээл туурвисан нь хөгжмийн цараа, нөлөөг илтгэх биз.

ХБК-д гобой хөгжмийн анги анх 1970 оны дунд үед нээгдсэн гэдэг. Тэгвэл гобой хөгжмийн бие даасан тоглолт Монголд анх удаа буюу энэ сарын 3-нд ДБЭТ-д болох гэж байна. Гобойчин Г.Долгорсүрэнгийн уг тоглолтын сургуулилтын үеэр бид зочилсон юм. Гобойн цээл аялгуу онцгойрч сонсогдсоны учир энэ.

“Миний аав” буланд Төрийн соёрхолт хөгжмийн зохиолч Халтарын Билэгжаргалын хүү “Билэгжаргал сан”-гийн тэргүүн Мөнхманлай уригдлаа.

-Аавынхаа төрж өссөн нутаг, бага насны тухай яриагаа эхлэх үү?

- Аав маань Засагт хан аймгийн Цэцэнсартуул вангийн хошууны хүн. 1954 онд Завхан аймгийн Яруу суманд төрсөн. Аав минь багадаа тэр цаг үед хүүхдүүд яаж хүмүүждэг байсан тэр л замаар өсөж хүмүүжсэн. Зургаан настайдаа эрдмийн мөр хөөж урлагийн сургуульд орж тэр цагаас хойш монголын урлагтай амьдралаа холбосон гэж болно доо. Хөгжим бүжгийг төгсөөд Багшийн сургуульд сурсан. Дараагаар нь ОХУ-ын Екатеринбург хотын Уралын хөгжмийн их сургуулийг хөгжмийн зохиолч мэргэжлээр төгссөн. Өвөө маань их дуулдаг хүн байсан гэдэг. Тэр утгаараа өвөөгийн авьяас аавд өвлөгдөж ирснээр урлагийн хүн болсон юм болов уу. Намайг мэдээ ороход өвөө маань тэнгэрийн орноо одсон байсан болохоор би сайн мэдэхгүй. Харин аавын маань ээжийг Саманд гэж алтан гартай бариач гэдгээр нь тэр үеийн хүмүүс мэддэг байсан. Аав маань эцэг, эхээс 10-уулаа. Гайхалтай байгаа биз. Гайхалтай дээрээ 10 хүү гээд боддоо. Одоо ач, гуч нар нь гэхэд 140-өөд хүн байна. Аав гэртээ дээрээсээ гуравдахь хүү нь. Аавын хоёр дүү нь мөн урлагийн хүмүүс байдаг. Аавын зулайг гишгэж төрсөн дүүг нь морин хуурч Х.Алтантуг гэдэг бол нөгөөх нь Х.Найдандорж гэж хөгжмийн сургууль төгссөн төгөлдөр хуурч бий.

-Х.Билэгжаргал гуай уран бүтээлээ хаана туурвидаг байсан бэ?

-Аав 1986 онд “Ламбугайн нулимс” дуурийг зохиосон. Ер нь бол энэ дуурийг сурч байхдаа л дотроо бодож эхлүүлсэн гэдэг. Хожим сургуулиа төгсөж ирээд дууриа дуусгасан гэж ярьж байсан. Ихэнх уран бүтээлээ гэртээ зохионо доо. Шууд суугаад уран бүтээл хийнэ гэж байхгүй. Шөнө дунд хүмүүс унтаж байх үед хөгжмийнхөө ард суучихсан байдагсан. Ажил дээрээ гэртээ ч гэсэн уран бүтээлээ хийдэг байсан.

-“Ламбугайн нулимс” дуурийг зохиосны учир Төрийн шагнал хүртсэн байдаг. Өөр ямар ямар уран бүтээл туурвисан бэ?